آیا تاکنون از خدمات نئوبانک‌ها استفاده کرده‌اید؟

  • خیر (78%, 109 رای)
  • بله (22%, 31 رای)

جمع آرا: 140

Loading ... Loading ...

مروری بر حضور سینمای ایران در جشنواره ونیز

در طول هفتاد و پنج دوره جشنواره فیلم «ونیز» سینماگران ایرانی تاکنون با ۹۹ اثر در این رویداد سینمایی حضور داشته‌اند.

به گزارش ایسنا «سینماگران ایرانی تاکنون با ۹۹ عنوان فیلم در ۳۳ دوره از ۷۵ دوره جشنواره فیلم ونیز حضور داشته‌اند که ۷۴ فیلم محصول سینمای ایران و ۲۵ فیلم محصول دیگر کشورها بوده‌ است. از ۷۴ فیلم محصول ایران،۶۶ فیلم از محصولات رسمی و دارای مجوز بوده و تنها ۸ فیلم بدون مجوز به جشنواره ونیز راه پیدا کرده‌اند.»

با اعلام فیلم‌های حاضر در جشنواره ونیز ۲۰۱۸ مشخص شد؛ امسال دو فیلم ایرانی «همچنان که می‌مُردم» به کارگردانی مصطفی سیاری و فیلم کوتاه «پاگرد» به کارگردانی محسن بنی‌هاشمی در بخش فیلم‌های کوتاه افق‌های جشنواره به نمایندگی از سینمای ایران حضور خواهند داشت.

همچنین فیلم «چراغ جادو» به کارگردانی امیر نادری و «رابطه خونی» به کارگردانی رامین بحرانی دو فیلمساز ایرانی نیز به نمایندگی از سینمای آمریکا در بخش غیررقابتی “سینما در باغ” که امسال به بخش “Sconfini” تغییر نام داده حضور خواهند داشت. همچنین نسخه ترمیم شده فیلم «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان نیز میهمان بخش کلاسیک ونیز خواهد بود.

امسال فاطمه معتمد آریا بازیگر ایرانی داور بخش افق‌ها و رامین بحرانی فیلمساز ایرانی-آمریکایی نیز داور بخش فیلم‌های اول ونیز خواهد بود.

هفتادوپنجمین دوره جشنواره فیلم ونیز از ۲۹ اوت تا ۸ سپتامبر (۷ تا ۱۷ شهریور) ادامه خواهد داشت.

در زیر بخشی از تاریخچه حضور سینمای ایران در این رویداد سینمایی را بر اساس اطلاعاتی که محمد اطبایی کارشناس بین‌المللی سینمای ایران و مشاور ایرانی جشنواره‌ی فیلم «ونیز» سال قبل در اختیار ایسنا قرار داده به بهانه‌ی اعلام فیلم‌ها بررسی می‌کنیم:

«حضور سینمای ایران در جشنواره فیلم ونیز با خبرسانی‌های نه چندان دقیقی در سال‌های پیش از انقلاب همراه بوده و نگارنده به همین منظور در دو سال مختلف به دفتر جشنواره در ونیز مراجعه و اسناد و مستندات فیلم‌های به نمایش درآمده در جشنواره را از ابتدا مورد مطالعه قرار داد تا تاریخچه حضور واقعی و دقیق سینمای ایران در جشنواره ونیز را ثبت کند.

سینما و سینماگران ایرانی از سال ۱۳۳۷ و با فیلم کوتاه “مینیاتورهای ایرانی” ساخته مصطفی فرزانه به عنوان محصول فرانسه در جشنواره فیلم ونیز حضور پیدا کردند. مصطفی فرزانه، نویسنده و سینماگر ۸۸ ساله ایرانی مقیم فرانسه که در ایران به واسطه ارتباط و کتاب‌هایش درباره صادق هدایت شناخته می‌شود، پدیده‌ای در تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شود، چرا که وی تنها سینماگر ایرانی است که با نام فری فرزانه در سه جشنواره مهم کن، ونیز و لوکارنو، اولین حضور یک سینماگر ایرانی را با فیلمهایش رقم زده و پس از “مینیاتورهای ایرانی” در ونیز، فیلم “کورش کبیر” را در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه جشنواره فیلم کن در سال ۱۳۴۰ نمایش داد و بعد با فیلم “زن و حیوان” در سال ۱۳۴۱ در لوکارنو حضور داشت و جایزه بهترین فیلم کوتاه هنری را هم گرفت.

پس از فرزانه، ابراهیم گلستان حضور طولانی و موفقی در جشنواره فیلم ونیز داشت. فیلم “یک آتش” در سال ۱۳۴۰ به عنوان اولین محصول ایران در بخش فیلم‌های کوتاه ونیز به نمایش درآمد و اولین جایزه بین‌المللی تاریخ سینمای ایران، مدال برنز را دریافت کرد. ابراهیم گلستان در سال۱۳۴۱ با دو فیلم “خراب اباد” (ما آدمیم) و “موج، مرجان، خارا” که این دومی با کارگردانی مشترک آلن پندری است، در ونیز حضور داشت و بار دیگر مدال برنز جشنواره را برای “موج، مرجان، خارا” دریافت کرد. گلستان در سال ۱۳۴۳ با فیلم “مارلیک” جایزه شیر سن مارکو برای بهترین فیلم جغرافیایی، مردم شناسی و فولکلور را گرفت. ابراهیم گلستان بار دیگر در سال ۱۳۴۵ با فیلم “خرمن و بذر” در بخش فیلم‌های کوتاه ونیز حضور پیدا کرد.

اسناد جشنواره فیلم ونیز دال بر نمایش فیلمی با عنوان “فاجعه یک ملت” به کارگردانی صباح کریم و محصول ایران در سال ۱۳۴۷ می‌دهد که جستجوهای نگارنده دال بر عراقی بودن این فیلمساز است و به احتمال قریب به یقین، دست اندرکاران جشنواره فیلم ونیز، عراق را به علت مشابهت نام دو کشور در لاتین، ایران ذکر کرده‌اند.

فیلم سینمایی “گاو” ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۵۰ در بخش خارج از مسابقه به نمایش در می‌آید و به پدیده آن سال جشنواره تبدیل شده و جایزه فیپرشی (فدراسیون بین المللی منتقدان سینما) را نیز آن خود می‌سازد.

در همین سال، اسناد جشنواره نشان از نمایش فیلم دیگری از ایران با عنوان “زیارت مکه” در بخش فیلمهای کوتاه دارد که نام کارگردان هم در این اسناد ذکر نشده است. نگارنده ابتدا گمان برد  که شاید منظور، فیلم “خانه خدا” ساخته جلال مقدم است اما این فیلم ۹۰ دقیقه بوده و امکان نمایش در بخش فیلم‌های کوتاه را نداشته و توجه به سال تولید آن در ۱۳۴۵ (۱۹۶۱) بعید است جشنواره ونیز، فیلمی را پس از ۱۰ سال از تولید آن به نمایش بگذارد. با مشاوره با شماری از محققان سینمای مستند ایران، به فیلمی ساخته برادران امیدوار درباره حج رسیدیم که به هر روی، اطلاعات موجود در اسناد جشنواره ونیز برای حضور این فیلم هم کافی نبود.

سال پر بار سینمای ایران در ونیز

اما سال ۱۳۵۱، سال پرباری برای سینمای ایران در جشنواره فیلم ونیز بود و ۱۴ فیلم “آرامش در حضور دیگران” (ناصر تقوایی)، “بیتا” (هژیر داریوش)، “پستچی” (داریوش مهرجویی)، “رگبار” (بهرام بیضایی)، “چشمه” (آربی آوانسیان)، “بامداد جدی” (احمد فاروقی قاجار)، “اربعین” (ناصر تقوایی)، “رقص رونما” (هوشنگ شفتی)، “رقصهای محلی بجنوردی” (سهراب شهید ثالث)، “جن” (بهرام ری پور)، “نان و کوچه” (عباس کیارستمی)، “رهایی” (ناصر تقوایی)، “ادیان در ایران” (منوچهر طیاب) و “باد جن” (ناصر تقوایی) در بخش‌های مختلف به نمایش درآمدند. آخرین حضور سینمای ایران در سال‌های پیش از انقلاب در جشنواره فیلم ونیز مربوط به فیلم “طبیعت بی‌جان” (سهراب شهید ثالث) در سال ۱۳۵۴ بود.

غیبت ۱۰ ساله سینمای ایران در ونیز

سینمای ایران پس از ۱۰ سال غیبت در سال ۱۳۶۴ با فیلم “دونده” ساخته امیر نادری در بخش خارج از مسابقه جشنواره ونیز حضور پیدا کرد. پس از شش سال، فیلم “گروهبان” ساخته مسعود کیمیایی در سال ۱۳۷۰ در خارج از مسابقه به نمایش درآمد و امیر نادری در دومین حضور خود در ونیز، فیلم “منهتن از روی شماره” را در سال ۱۳۷۲ به عنوان محصول آمریکا در بخش “پنجرهای رو به تصاویر” به نمایش گذاشت.

وقتی کیارستمی به عنوان نخستین سینماگر ایرانی بر مسند داوری ونیز نشست

در پنجاه و دومین دوره جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۳۷۴، عباس کیارستمی به عنوان نخستین سینماگر ایرانی بر مسند داوری بخش رسمی نشست و فیلم “دت یعنی دختر” ساخته ابوالفضل جلیلی در بخش مسابقه رسمی به نمایش درآمد و دو جایزه اوزله طلایی و جایزه یونیسف را کسب کرد.

نگارنده خاطره شیرینی از آن سال به یاد دارد که کیارستمی پیش از آغاز مراسم اختتامیه رو به جلیلی گفت: “امشب روی صحنه اختتامیه «ونیز» نام ابوالفضل و عباس گفته می‌شود”.

ابوالفضل جلیلی در سال بعد جشنواره ونیز( ۱۳۷۵)، فیلم “یک داستان واقعی” را در بخش مسابقه به نمایش گذاشت و در پنجاهمین دوره جشنواره در سال ۱۳۷۶، رفیع پیتز، فیلم “فصل پنجم” را در بخش هفته منتقدین ارائه کرد.

محسن مخملباف هم سرانجام در سال ۱۳۷۷ با فیلم “سکوت” در بخش مسابقه ونیز حضور داشت و سه جایزه مدال طلای سنای ایتالیا، جایزه سینمای آینده بهترین فیلم رابطه انسان و طبیعت و تقدیرنامه جایزه سرجیوترازاتی را دریافت کرد.

سه جایزه‌ی بزرگ ونیز برای فیلم‌های کیارستمی

عباس کیارستمی نیز پس از بیست و هفت سال بعد از نمایش فیلم کوتاه “نان و کوچه” در سال ۱۳۵۱، با فیلم “باد ما را خواهد برد” و در سال ۱۳۷۸ در بخش مسابقه رسمی ونیز حضور یافت و سه جایزه بزرگ هیات داوران، فیپرشی و هیات داوران جوان را به خود اختصاص داد. فیلم “باران و بومی” رخشان بنی اعتماد هم در بخش سرزمین‌های جدید به روی پرده رفت.

موفق‌ترین سال سینمای ایران در تاریخ ونیز کی بود؟

پنجاه و هفتمین دوره جشنواره فیلم ونیز در سال ۲۰۰۰ میلادی و ۱۳۷۹ شمسی به موفق‌ترین سال سینمای ایران در تاریخ ونیز تبدیل شد. جعفر پناهی با فیلم “دایره” در بخش مسابقه رسمی حضور داشت و شیر طلایی بهترین فیلم جشنواره را برای سینمای ایران به ارمغان آورد. این فیلم پنج جایزه دیگر نیز در ونیز دریافت کرد، جایزه فیپرشی، جایزه یونیسف، تقدیرنامه کلیسای جهانی، جایزه بهترین بازیگر زن برای مجموعه بازیگران زن فیلم از طرف سندیکای ملی نویسندگان سینمایی ایتالیا و جایزه سرجیوترازاتی. سمیرا مخملباف به عنوان دومین داور ایرانی در بخش مسابقه رسمی حضور داشت و محمد اطبایی داور جایزه جنبی نتپک در ونیز بود.

مرضیه مشکینی هم با اولین ساخته خود، “روزی که زن شدم” در هفته منتقدان” حضور داشت و سه جایزه سینمای آینده برای بهترین فیلم اول، جایزه یونسکو و جایزه ایسوما را گرفت. فیلمهای “تست دموکراسی” ساخته محسن مخملباف، “دختر دایی گمشده” ساخته داریوش مهرجویی و “چگونه سمیرا تخته سیاه را ساخت” ساخته میثم مخملباف در بخش سرزمین‌های جدید و فیلم “طبیعت بی‌جان” (در آینده‌ای نه چندان دور) ساخته نادر تکمیل همایون به عنوان محصول فرانسه در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه به نمایش درآمدند.

بابک پیامی با فیلم “رای مخفی” در بخش مسابقه رسمی پنجاه و هشتمین دوره ونیز در سال ۱۳۸۰، حضور داشت و پنج جایزه سینمای آینده برای بهترین کارگردان، جایزه نتپک، جایزه یونیسف، جایزه کلیسای جهانی و جایزه پازینتی را دریافت کرد. جعفر پناهی هم داور بخش فیلمهای اول جشنواره بود.

پنجاه و نهمین دوره جشنواره ونیز در سال ۱۳۸۱ هفت فیلم بلند و کوتاه ایرانی را انتخاب و به نمایش گذاشت. منیژه حکمت با اولین فیلم خود، “زندان زنان” در بخش افق‌ها حضور داشت و ناصر رفایی هم با فیلم اول خود، “امتحان” در هفته منتقدان حضور پیدا کرد.

سمیرا مخملباف با فیلم “خدا ساختن تخریب” که بخشی از مجموعه فیلم ۱۱.۰۹.۰۱ و یا همان “یازده سپتامبر” بود، مهرداد فرید با فیلم کوتاه “بچه های افغان”، فریبرز کامکاری با فیلم بلند “نوار خالی”، حسین طاهری با فیلم کوتاه “مرغ” و سامان سالور با فیلم کوتاه “باد گیسوانت را شانه خواهد زد” در ونیز حضور داشتند و سمیرا مخملباف با ده کارگردان دیگر فیلم “یازده سپتامبر” جایزه یونسکو را دریافت کرد.

شصتمین دوره جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۳۸۲ فیلم‌های “ابجد” ساخته ابوالفضل جلیلی، “لذت دیوانگی” ساخته حنا مخملباف، “سکوت بین دو فکر” ساخته بابک پیامی و “پا برهنه تا هرات” ساخته مجید مجیدی را به نمایش گذاشت و بنا بر اعلام دفتر خانه فیلم مخملباف جایزه جوان ترین فیلمساز جهان و جایزه نگاه ویژه سازمان منتقدین فرهنگی زنان ایتالیا به حنا مخملباف اختصاص یافت، هر چند در خبرهای رسمی اعلام جوایز ونیز از این دو جایزه ذکری نشده بود.

در سال ۱۳۸۳ و در شصت و یکمین دوره جشنواره، فیلم “سگ‌های ولگرد” ساخته مرضیه مشکینی در بخش مسابقه، “بیست انگشت” ساخته مانیا اکبری، “ساکنین سرزمین سکوت” ساخته سامان سالور