حدادعادل: در مورد بسندگی سوءتفاهمی پیش آمد

سرویس اجتماعی انصاف نیوز: طرح «تست بسندگی زبان فارسی» که خردادماه امسال از سوی معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ارائه شده بود با واکنش‌های فراوانی روبرو شد. اما غلامعلی حدادعادل و حکیم‌زاده -معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش- توضیحاتی تکمیلی را در این طرح ارائه کرده‌اند و می‌گویند که این طرح از سوی منتقدان درست فهمیده نشده است.

غلامعلی حدادعادل درباره‌ی اهمیت زبان فارسی گفت: رابطه‌ی مستقیم معناداری وجود دارد بین قدرت هر کشوری و میزان حضور و نفوذ زبانش در خارج از مرزهایش.

غلامعلی حدادعادل
غلامعلی حدادعادل

رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گفت‌وگویی کوتاه با انصاف نیوز گفت: بالاخره یک رابطه‌ی مستقیمی بین اقتدار ملی هر کشور و گسترش زبانش در خارج از آن کشور وجود دارد. اگر شما کشورهای مختلف دنیا را نگاه کنید، می‌بینید که یک رابطه‌ی مستقیم معناداری وجود دارد بین قدرت آن کشور و میزان حضور و نفوذ زبانش در خارج از مرزهایش. همین قاعده اگر کافی باشد برای این مطلب، ما هر چه زبانمان در خارج از کشور نفوذ و حضور بیشتری داشته باشد قدرتمان بیشتر است.

او درباره‌ی نگرانی‌هایی از تضعیف زبان فارسی در کشور و طرح بسندگی زبان فارسی به همین دلیل گفت: در مورد بسندگی یک سوءتفاهمی پیش آمده بود چون آن منبعی که در وزارت آموزش و پرورش موضوع را اعلام کرد نیت خیر داشت منتها شاید بعضی‌ها استنباط بدی کرده بودند ولی همه باید در حفظ زبان فارسی به عنوان یکی از ارکان هویت ملی تلاش کنند.


معاون ابتدایی آپ چه گفته بود؟

خردادماه امسال معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده بود که با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی، اضافه کردن بررسی میزان آمادگی زبان فارسی در طرح سنجش سلامت در دستور کار قرار خواهد گرفت و روی آن کار می‌کنیم. ارائه‌ی پیشنهاد طرح «تست بسندگی زبان فارسی» از سوی حکیم‌زاده موجب انتقادات گسترده به وی شد. منتقدان معتقد بودند که این طرح باعث از بین رفتن زبان مادری خواهد شد.

به گزارش ایسنا، رضوان حکیم زاده در نشست خبری ۸ خردادماه ۹۸، با اشاره به سخنان رهبری مبنی بر اهمیت یادگیری زبان فارسی گفت: «در کارگروهی پیشنهاد شد بسندگی زبانی را به مجموعه سنجش اضافه کنیم. فرمایشات رهبری مبنی بر اهمیت یادگیری زبان فارسی مهم است و باید کودکان ما در شرایطی باشند که امکان دریافت و درک مطلب به زبان فارسی را داشته باشند و جزو گروهی قرار نگیرند که زودهنگام مدرسه را ترک می‌کنند.

در زمینه افت تحصیلی با دو گروه مواجهیم؛ یک گروه کودکان دیرآموزند و دسته دیگر آنها هستند که در مناطق دوزبانه پیش دبستانی را نگذرانده‌اند و اگر آزمون بسندگی زبان فارسی را به این مجموعه اضافه کنیم کمک بزرگی برای ایجاد آمادگی هدفمند زبانی در دوره ابتدایی فراهم می‌شود.

رضوان حکیم زاده
رضوان حکیم زاده

۸۳ هزار دانش آموز دیرآموز در مدارس عادی تحصیل می‌کنند. فرزندان ما باید بیاموزند در محیط اجتماعی در کنار کسانی زندگی می کنند که ممکن است محرومیت‌هایی داشته باشند. نگرانی‌هایی برای مدیریت بهتر یادگیری دیرآموزان داریم. هر دانش آموز دیرآموز به لحاظ سختی کار معادل سه دانش آموز عادی برای معلم است.

لازم است تجدیدنظرهایی در برنامه های آموزشی دیرآموزان داشته باشیم و انعطاف هایی ایجاد کنیم تا شاهد موفقیت بیشتر آنها باشیم.

در سال گذشته یک‌میلیون و ۴۷۶ هزار و ۲۶۲ کلاس اولی داشتیم که پیش بینی می‌کنیم در سال جدید یک میلیون و ۵۰۱ هزار دانش آموز کلاس اولی داشته باشیم و آمار ۱.۷ درصد رشد داشته باشد. در دوره ابتدایی با احتساب اتباع، هشت میلیون و ۷۰ هزار دانش آموز در سال گذشته داشتیم که به هشت میلیون و ۲۲۹ هزار دانش آموز با دو درصد افزایش در سال جدید می رسد.

۳۱ هزار و ۹۱۰ دانش آموز اتباع در سال ۹۶ داشتیم که در سال ۹۷ به ۳۴ هزار و ۴۴۵ نفر رسید. نرخ تکرار پایه در سال ۹۶، ۱.۴ بود که به ۱٫۳۸  کاهش یافت.

[درباره سنجش آمادگی بسندگی زبان فارسی] این موضوع یک پیشنهاد بود و قرار شده روی آن کار کنیم و استانداردها را احصاء کنیم. با توجه به تاثیر این آمادگی برای ورود به مدرسه و ایجاد ارتباط به زبان معیار امیدواریم در غربالگری‌ها این مورد هم ارزیابی شود تا آنها که نیاز دارند خدمت هدفمند دریافت کنند.

با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی، اضافه کردن بررسی میزان آمادگی زبان فارسی در طرح سنجش سلامت در دستور کار قرار خواهد گرفت و روی آن کار می‌کنیم.

حکیم زاده در پاسخ به سوال خبرنگار انصاف نیوز درباره‌ی انتقادات گسترده به «طرح تست بسندگی زبان فارسی» گفت: منتقدان صد درصد طرح را اشتباه متوجه شده‌اند، اولا اینکه طرح هنوز آماده نشده، ما یک برنامه برای ارائه طرح تدارک دیده‌ایم که در آن برنامه اسم طرح را «بسندگی» عنوان کردیم. به نظر من هم در درک معنای بسندگی و هم در تبیین آن اشتباه رخ داد. در حالی که هنوز طرح تدوین و تکمیل نشده اعلام شد که این طرح نهایی شده و اجرا خواهد شد.

او درباره هدف طرح بسندگی توضیح داد: ما در این طرح هدفمان این بود که برای کودکان دوزبانه فرصتی برابر با دیگر کودکان برای موفقیت در پایه‌ی اول ابتدایی داشته باشند. طبق اصل  ۱۵ قانون اساسی برنامه درسی ما باید به زبان ملی باشد. این طرح تلاش دارد تا این کودکان زبان ملی را به طور صحیح و کامل درک کنند. اتفاقا یکی از نکات مهمی که مدنظر بوده و هست این است که در عین احترام و تلاش برای حفظ و نگهداری از زبان مادری، چگونه این کودکان را برای ورود به مدرسه آماده کنیم.

معاون ابتدایی وزیر آموزش و پرورش درباره‌ی پیامدهای عدم اجرای طرح توضیح داد: اگر هر کودکی به هر دلیلی این آمادگی را کسب نکرد نباید برچسب اشتباه بخورد؛ اگر کودکی سوالات را به زبان فارسی متوجه نمی‌شود خدایی ناکرده برچسب دیرآموز به او نخورد و هدف ما محافظت و مراقبت از کودکان دو زبانه است.

حکیم زاده به سوالی درباره‌ی چگونگی اجرای این طرح پاسخ داد: ما معتقد هستیم که این کودکان باید هم زبان مادری خود را به خوبی یاد گرفته باشند و هم زبان ملی را به خوبی بیاموزند تا در یادگیری محتوای آموزشی که به زبان ملی ارائه می‌شود دچار مشکل نشوند. به همین خاطر ایده‌ی ما این بود که در فاصله‌ی زمان ثبت نام سنجش دانش آموزان اول ابتدایی تا یکم مهر، زبان این کودکان تقویت شود تا با شرایط مناسبی وارد کلاس اول شوند؛ هدف این بود که دانش آموز به خاطر ضعف در زبان ملی دچار مشکل ارتباط با معلم و زبان محتوای درسی نشود و در پی آن دچار افت تحصیلی و ترک تحصیل نشود. ما گزارش‌های نگران کننده‌ای درباره این مشکل در کشور داشته‌ایم.

وی در ادامه ضمن تاکید بر حفظ زبان مادری گفت: زمان مد نظر ما برای آموزش زبان فارسی تابستان منتهی به کلاس اول است و این هیچ ارتباطی به ۶ سال اول زندگی ندارد و به زبان مادری هیچ لطمه‌ای وارد نمی‌کند. ما به هیچ وجه متعرض به زبان مادری نیستیم و حتی بر حفظ آن تاکید داریم. ما در بحث هویت کودکان ایرانی-اسلامی در دوره پیش دبستانی یکی از شاخه‌های اصلی آن آشنایی کودکان با زبان مادری خودشان است. اصلا ما در برنامه‌هایمان در استان‌های مختلف و برنامه‌های کشوری خودمان از کودکان دعوت می‌کنیم تا با زبان مادری خودشان برنامه اجرا کنند و این بهترین شاهد بر این مدعای ماست که ما در پی حفظ زبان مادری هستیم.

او درباره‌ی زمان اجرایی شدن طرح بسندگی تصریح کرد: در هر حال یکی از مسوولیت‌های مهم ما این است که فرصت برابر جهت یادگیری برای کودکان فراهم کنیم و این اصلا برای ما قابل قبول نیست که کودکان ما در مناطق دو زبانه در شرایطی وارد مدرسه شوند که امکان استفاده از برنامه‌ی درسی ملی را نداشته باشند و این باعث خروج زودهنگام آنها از مدرسه شود. ما جلسات مشترکی را با سازمان پژوهش برگزار می‌کنیم؛ یک مرکز پژوهشی ما هم در تبریز روی این موضوع کار می‌کنند؛ ما زمان خاصی را برای ارائه‌ی این طرح نداریم اما در تلاش هستیم تا در زودترین زمان این طرح را آماده کرده و آن را اجرایی کنیم.


گزارشی انتقادی به بسندگی

مدرسهخبرگزاری دولتی ایرنا در مردادماه گزارشی با تیتر «چالش‌های مناطق دوزبانه کشور با یک طرح سؤال برانگیز / جنجال تست بسندگی زبان فارسی؛ به دستاورد دولت پشت پا نزنید» منتشر کرد که متن کامل آن در پی می‌آید:

دولت روحانی از نخستین دولت‌های پس از انقلاب است که در زمینه زنده نگه‌داشتن زبان‌های مادری و گویش‌های محلی ایران اقدامات درخور توجهی انجام داده است، اما پیشنهاد «تست بسندگی زبان فارسی» از سوی یکی از معاونان وزارت آموزش و پرورش، اعتراضات زیادی را برانگیخته و فعالان اجتماعی، نمایندگان مجلس و مسئولان محلی این پیشنهاد را مقابله با زبان‌های مادری دانسته‌اند.

پیشنهاد طرح «تست بسندگی زبان فارسی» جنجال زیادی به‌پا کرده است؛ تا جایی که یک نماینده مجلس گفته با این اقدام نادرست در مورد قومیت‌ها، برخورد می‌شود. اما ماجرا چیست؟ ظهر شنبه، ۲۹ تیر مردی از روستاهای مشکین‌شهر به اداره آموزش و پرورش این شهرستان مراجعه کرده بود و التماس می‌کرد اجازه دهند کودکش در مدرسه ثبت‌نام کند. داستان از این قرار بود که کودک وی نتوانسته بود به سؤالاتی که جهت تست بسندگی فارسی از او شده بود، به فارسی پاسخ دهد. مدیر مدرسه از ثبت‌نام وی خودداری کرده و معرفی‌نامه‌ای جهت ثبت‌نام وی در مدرسه کودکان استثنایی صادر کرده بود. پدرش برای خواهش و تمنا به اداره آمده بود. در آنجا نیز به وی گفته‌اند کاری از دستشان برنمی‌آید و کودک باید مراحل بسندگی فارسی را سپری کند. این روایت یک شهروند بود. برای صحت و درستی این موضوع، ایرناپلاس به بررسی بیشتر موضوع پرداخته است. ابتدا نگاهی به طرح بسندگی زبان فارسی بیندازیم.

چالش‌های مناطق دوزبانه؛ زبان مادری یا ملی؟

خرداد ماه سال جاری، رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد: «با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی، اضافه کردن بررسی میزان آمادگی زبان فارسی در طرح سنجش سلامت در دستور کار قرار خواهد گرفت و روی آن کار می‌کنیم. اکنون سنجش به‌صورت اختیاری برای پنج‌ساله‌ها و به‌طور محدود برای چهارساله‌ها نیز انجام می‌شود، اما اگر بتوانیم سنجش را دو سال عقب ببریم، امکان مداخلات بهتری فراهم می‌شود، البته لازمه آن این است که دوره پیش دبستانی را هم دو سال قبل از کلاس اول داشته باشیم.» حکیم‌زاده گفته بود: «تعدادی از بچه‌هایی که در مناطق دو زبانه کشور زندگی می‌کنند، به‌دلیل ناآشنایی با زبان فارسی برچسب دیرآموز می‌خورند که پس از مدتی مشخص می‌شود مشکل یادگیری ندارند و فقط به‌دلیل ناآشنایی با زبان فارسی است که در یادگیری با چالش روبه‌رو هستند.» اما ماجرا طوری دیگری دارد پیش می‌رود. حالا خانواده‌هایی به مخالفت با این طرف برخاسته‌اند. این خانواده‌ها می‌گویند بر اساس این طرح، آموزش و پرورش، فرزندانشان را فقط به این دلیل که به زبان فارسی مسلط نیستند، به مدارس استثنایی می‌فرستد.

اگر رد شوند، باید به مدرسه استثنایی بروند

منیر حسینی، مادر یکی از کودکانی که از او تست بسندگی زبان فارسی گرفته شده است به ایرناپلاس می‌گوید: «این وضعیت برای فرزند من پیش آمده و چنین اتفاقی در شهر ما رخ داده است و کسی از این موضوع خبر ندارد. در زمان ثبت‌نام، مدیر مدرسه به من گفت ابتدا فرزندت باید سنجش و تأیید شود بعد او را برای ثبت‌نام بیاورید. او توضیح کاملی به من نداد و گفت فقط سنجش شنوایی، بینایی و… است. بعد از چند روز با من تماس گرفته شد و گفتند حتماً باید ساعت هشت صبح در محل سنجش حاضر باشید، در غیر این صورت جریمه می‌شوید و باید  ۱۵ هزار تومان هزینه سنجش را پرداخت کنید. این تماس از طرف بخش سنجش مدرسه استثنایی ماکو بود.»

اگر دیر می‌رسیدیم باید ۱۵ هزار تومان پرداخت می‌کردیم

این مادر ادامه می‌دهد: «ت