فردای ۲۸ مرداد

مهدی تدینی، مترجم، نویسنده و پژوهشگر در کانال تلگرامی خود نوشت:

در روزهای پس از سرنگونی مصدق، آیت‌الله کاشانی در مصاحبه با خبرنگاران خارجی نظرات اساسی خود را دربارۀ رخدادهای اخیر بیان کرد. چند مورد از این مصاحبه‌ها را اینجا مرور می‌کنیم. او چهار روز پس از ۲۸ مرداد در گفتگو با خبرنگاران اروپایی ضمن حمایت از سرلشکر زاهدی می‌گوید اسلام و کمونیسم با هم موافقت ندارند و ممکن نیست کسی در ایران مرام کمونیسم را بپذیرد.

س: آیا دولت زاهدی موفق به حل مشکلات و جلوگیری از کمونیسم خواهد شد؟

ج: جلوگیری از کمونیسم مربوط به از بین بردن فقر عمومی است و در صورتی که کمکی از خارج به ما برسد موفقیت دولت حتمی است.

س: نظر شما راجع به تخریب منزل دکتر مصدق چیست؟

ج: من راضی نبودم مردم خانۀ دکتر مصدق را خراب و به او توهین کنند، ولی مصدق برخلاف قانون‌اساسی قدم برداشت و دستور داد مجسمه‌های شاه سابق ایران را از جایگاه‌های عمومی بردارند، در حالی که در فرانسه وقتی که مردم رژیم جمهوری اعلام کردند، مجسمه‌های ناپلئون را در جای خود نگاه داشتند.

س: نظر جنابعالی راجع به رفراندوم مصدق چیست؟

ج: پس از تحریمی که از طرف اینجانب شد، مردم در این رفراندوم شرکت نکردند و فقط توده‌ای‌ها هر کدام ده بار رأی دادند و صندوق‌ها را پر کردند و بعد از همین رفراندوم مصدق متوجه موقعیت ضعیف خود شد و تصمیم گرفت دست به عملیات شدیدی بزند.

آیت‌الله کاشانی در مصاحبه با روزنامۀ «المصری»، چاپ قاهره، دربارۀ زاهدی می‌گوید: «من از ژنرال زاهدی مادام که به منفعت ایران قدم برمی‌دارد پشتیبانی می‌کنم و هر وقت که به نظرم برسد او برخلاف مصلحت ایران عمل می‌نماید با او مخالفت می‌نمایم. تا این لحظه نمی‌توان راجع به اعمال زاهدی قضاوت کرد و ما هم نمی‌توانیم رویۀ خود را در قبال او معین نماییم.» برخی از پرسش‌های مطرح‌شده در مصاحبه چنین است:

س: آیا عقیده دارید مصدق مستحق چنین سرنوشتی بود؟

ج: خداوند عادل است و آنچه امروز بر مصدق گذشته نتیجۀ عدل خداوندی است.

س: آیا عقیده دارید ژنرال زاهدی می‌تواند مسئلۀ نفت را طوری که رضایت حضرتعالی و ملت ایران جلب شود، حل کند؟

ج: گمان نمی‌کنم ژنرال زاهدی در قضیۀ نفت روشی برخلاف تمایلات ملت اتخاذ کند، و به هر حال سیاست رزم‌آرا دیگر در ایران قابل‌اجرا نیست، هر کس بخواهد طبق آن عمل نماید با همان سرنوشت مواجه خواهد شد.

س: آیا عقیده دارید مصدق برای برقراری رژیم جمهوری فعالیت می‌کرد؟

ج: آری، برای برقراری جمهوری می‌کوشید. مصدق چهار ماه قبل می‌خواست شاه را از ایران اخراج کند ولی من نامه‌ای به شاه نوشته و از او خواستم که از مسافرت خودداری کند و شاه هم موقتاً از فکر مسافرت منصرف شد. یک هفته قبل مصدق شاه را مجبور کرد ایران را ترک نماید، اما شاه با عزت و محبوبیت چند روز بعد بازگشت. در اینجا ملت شاه را دوست دارد و رژیم جمهوری مناسب ایران نیست.

س: آیا با تجدید روابط سیاسی ایران و انگلیس مخالفید؟

ج: آری، مخالفم، زیرا سیاستمداران انگلیسی خالی از عواطف انسانیت، شفقت و رحمتند و هرگز نسبت به ملت ایران نظر خیر و دوستی ندارند.

آیت‌الله کاشانی در مصاحبه با «اخبار الیوم»، چاپ قاهره، نیز همین مضامین را با لحنی تندتر بیان می‌کند. خبرنگار مصری که به نظر مصدق‌دوست است، چندبار آقای کاشانی را عصبانی می‌کند. خبرنگار می‌پرسد آیا فکر نمی‌کنید انگشت‌های خارجی در سرنگونی مصدق دخیل بوده است؟ آیت‌الله کاشانی چنین جواب می‌دهد: «… وضع خوب است و خطر برطرف شده، مصدق راه را گم کرده و مستحق این عاقبت بود… او برای کشور کاری نکرد. نه یک خرابی را تعمیر کرد، نه خیابانی را افتتاح کرد، نه خزانه را نجات داد و نه ملت را متحد ساخت… و حتی در مورد نفت که او ادعا داشت صاحب فکر ملی ساختن نفت می‌باشد، اگر این اتحادی که من در صفوف ملت به وجود آوردم نبود، نفت هرگز ملی نمی‌شد… اما در مورد انگشت‌های خارجی، تا آنجا که من می‌دانم چنین چیزی نبوده. مصدق علیه شاه شورید و موقعیت و نفوذ شاه را بین مردم فراموش کرد. شاه چهار ماه قبل می‌خواست مصدق را عزل کند، ولی من وساطت کردم تا اینکه وارد این نبرد شدیم و پیروز شدیم.»

پی‌نوشت:

یک: محمد دهنوی نوشته‌ها، سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های آقای کاشانی را در پنج جلد در ۱۳۶۲ منتشر کرده که آنچه آمد از جلد چهارم این مجموعه است. دهنوی نام این جلد را چنین گذاشته: «از فردای کودتای آمریکایی‌ـ‌انگلیسی ۲۸ مرداد تا درگذشت آیت‌الله کاشانی». او که ارادت ویژه‌ای به آیت‌الله کاشانی دارد همه‌جا از تعبیر «کودتای ننگین ۲۸ مرداد» سخن می‌گوید، اما خود آیت‌الله کاشانی از چنین تعبیری استفاده نمی‌کند.

دو: هدف من صرفاً بازتاب سخنان یکی از مؤثرترین سیاستمداران آن روزهای ایران است؛ سخنانی که امروز هر کس به دلیلی تمایل به شنیدنش ندارد. پیشتر هم نامۀ آقای کاشانی به مصدق را منتشر کرده بودم.

انتهای پیام

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن