روایت همتی از تاثیر گران شدن بنزین و لیست سیاه FATF بر بازار ارز

عبدالتاصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی گفت: در پایان سال 98 و در سال 99 مشکلاتی در بازار ارز پیش آمد که مدیریت بازار ارز را با دشواری همراه کرد. یکی بحث گران شدن نرخ بنزین و دیگری رفتن اسم ایران به لیست سیاه FATF بود. در سال 98 مشکل از افزایش نرخ بنزین شروع شد و افزایش قیمت بنزین به نرخ ارز شوک وارد شد، اواخر همان سال نیز مباحث مرتبط با اف ای تی اف و ورود به لیست سیاه به عنوان شوک های سیاسی و روانی بر بازار ارز تاثیر گذار بود و لذا بعضاً فشارها و عوامل سیاسی و بیرونی کار را از دست ما خارج کرد.من که توانستم نرخ ارز را برای یکسال 11تا13هزارتومان حفظ کنم با نرخ 15هزارتومان مواجه شدم.

به گزارش تسنیم، همتی با حضور در کلاب هاوس به پرسش‌های کارشناسان و فعالان اقتصادی پاسخ داد و با مرور به سابقه انتصابش بعنوان رئیس کل بانک مرکزی،‌ اظهار داشت: تصمیم اینکه من سفیر چین شوم گرفته شده بود و 10 روز سفیر چین بودم ولی برای اجلاس سفرا به تهران برگشتم و همان روز دوم رییس جمهور بنده را خواستند و برای شرایط ارزی مشورت خواستند و ایشان پیشنهاد پذیرش مسئولیت بانک مرکزی را به من دادند.

وی گفت: احساس کردم که نیاز است این سکان را به دست بگیرم و می دانستم که چه سختی هایی دارم ولی خوشحال هستم که سختی 32 ماه را تحمل کردم و برای مردم تا حدی که توان دارم خدمت کردم و می دانم مردم سختی می کشند و تحریم بسیار سخت است و به خاطر اینکه دشمن نتواند اطلاعات بگیرید نمی توانم خیلی توضیج بدهم.

  • چرا بازار ارز 15 ماه خوب بود و 15 ماه بد؟/ مشکل ارز از گرانی بنزین شروع شد

همتی با بیان اینکه در این دوره با پشتیبانی مقام معظم رهبری و کل مجموعه دولت توانستیم این پیچ اصلی فشار حداکثری را رد کنیم، افزود: در پایان سال 98 و در سال 99 مشکلاتی پیش آمد که مدیریت بازار ارز را با دشواری همراه کرد. یکی بحث گران شدن نرخ بنزین و دیگری رفتن اسم ایران به لیست سیاه FATF بود.

رئیس کل بانک مرکزی ضمن اشاره به اینکه در سال 98 مشکل از افزایش نرخ بنزین شروع شد و افزایش قیمت بنزین به نرخ ارز شوک وارد شد، گفت: اواخر همان سال نیز مباحث مرتبط با اف ای تی اف و ورود به لیست سیاه به عنوان شوک های سیاسی و روانی بر بازار ارز تاثیر گذار بود و لذا بعضاً فشارها و عوامل سیاسی و بیرونی کار را از دست ما خارج کرد.من که توانستم نرخ ارز را برای یکسال 11تا13هزارتومان حفظ کنم با نرخ 15هزارتومان مواجه شدم.

وی با بیان اینکه در سال 99 اتفاقات زیادی رخ داد که اثر منفی شدیدی بر نرخ ارز گذاشت، ادامه داد: از جمله این اتفاقات، درخواست مکانیزم ماشه توسط آمریکایی ها بود که علیرغم اینکه رای نیاورد، ولی اثر منفی بر بازار ما گذاشت. همچنین 18 بانک ما تحریم ثانویه شدند که همین امر باعث تشدید شرایط مخرب شد و افزایش انتظارات تورمی را به دنبال داشت.

رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: من تمام تلاشم را کردم، در اذهان از دلار 45هزار تا60 هزار تومانی صحبت می‌کردند و همه این‌ها به انتظارات تورمی دامن زد و هدفگذاری تورمی ما را با مشکل مواجه کرد؛ هدف‌گذاری تورمی به این معنا نیست که حتما به آن برسیم بلکه باید به آن نزدیک شویم که نزدیک هم شدیم. ما اوراق فروختیم و با آن کسری بودجه و تشدید تورم را کنترل کردیم.

همتی ضمن تأکید براینکه کارگزاری بانک مرکزی توانست 125 هزار میلیارد تومان اوراق به فروش برساند، افزود: اگر این اقدام انجام نمی شد به تنهایی می‌توانست 32 واحد درصد به نقدینگی اضافه کند که از آن جلوگیری شد.

  • اعتقادی به سرکوب ارز ندارم/اگر از من پرسیده بودند حتما FATF را تایید می‌کردم

رئیس کل بانک مرکزی درباره بازار ارز و سیاست های ارزی این بانک نیز اینطور توضیح داد که اعتقادی به سرکوب نرخ ارز ندارم. دخالت بانک‌مرکزی در بازار ارز و تعیین نرخ را به طور قطعی رد می‌کنم و بانک‌مرکزی برای ثبات دخالت می‌کند و من اعتقادی به سرکوب نرخ ارز ندارم و نرخ ارز در بازار ثانویه تعیین می‌شود. بازار ثانویه (نیما) به روز و در حال تغییر است و بانک مرکزی در آن دخالتی ندارد و اقدامات بانک مرکزی صرفا برای ثبات و جلوگیری از نوسانات است.

وی در ادامه در خصوص تسعیر نرخ ارز افزود: تسعیر ارز صندوق توسعه ملی بر اساس اصل قانونی است و کسی نمی تواند از آن استنکاف کند علیرغم این موضوع بنده تا حد توان مقاومت کردم. اقتصاد ما بر ارز آوری صادرات غیر نفتی متکی است.

همتی با بیان اینکه در سال گذشته 37 میلیارد دلار واردات داشتیم که دو سوم آن توسط صادرات غیرنفتی تامین شد، افزود: خالص دارایی ارزی بانک مرکزی بر اساس سیاست های مدون است و ارزپاشی در این خصوص وجود ندارد. نرخ ارزی که سرکوب بشود و باعث خروج سرمایه شود از نظر من مردود است.

رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: اگر بخواهیم خالص دارایی های ارزی بانک مرکزی را خرج کنیم بر اساس سیاست های ارزی این کار را انجام می دهیم و اجازه خروج سرمایه نمی دهیم. تقریبا 6.5 میلیارد تومان ارز صادراتی به چرخه اقتصاد کشور بازنگشته است. دو سوم تامین واردات ما در کل کشور را صادرات غیرنفتی تامین می‌کند و ما هیچ‌وقت صادرات را سرکوب نکردیم.

وی با اشاره به این که ما 250 نفر داشتیم که صادرکننده واقعی نبودند و قانون هم گفته این‌ها را بررسی کنیم و 6.5میلیارد دلار ارز را به کشور وارد نکردند گفت: بعدا فهمیدیم نه آدرس درست داشتند و نه کارت بازرگانی درستی داشتند و از بین این 250 نفر، 70 نفر را خود قوه قضاییه اعلام کرد که از افراد بسیار تهی‌دست کارت بازرگانی گرفته بودند و 30 نفرشان هم الان دستگیر هستند.

همتی پیرامون پیوستن بهFATF گفت: اگر از من پرسیده بودند حتما FATF را تایید می‌کردم ولی من صاحب نظر نیستم و جای دیگر باید تصمیم بگیرند.

رئیس کل بانک مرکزی در ادامه با بیان اینکه خیلی از مشکلات و فشارهای من را بخش خصوصی نمی داند؛ گفت: سال 99 بدترین سال کشور بود؛ من بازارساز هستم و وقتی که ابزار من محدود شود، نمی تواند بدون ارز بازار را کنترل کند؛ شرایط ما اما الان بهتر می شود. با صادرکنندگان هر روز جلسه دارم این طور نیست که ارز را نیاورند؛ اما پتروشیمی ها ارز ارزان بدهند، من نمی توانم جلوگیری کنم.

همتی گفت: تیمی الان در وین هستند که این مسائل را پیگیری می‌کنند و این مسائل را پیگیری می کنیم که فقط گفته نشود تحریم بانکی برداشته شد؛ بلکه نحوه استفاده منابع و سایر ابزارها را هم برای رفع تحریم ها باید به کار بگیریم.

وی در خصوص مبارزه با پولشویی گفت: در سال 97 چک های تضمینی را جمع کردم که میلیاردها تومان را در دوبی خرج می‌کردند و الان در زمینه پولشویی کارهای خوبی انجام شده است و به تدریج سیستم ما بهتر شود؛ نمونه آن هم شرط بندی و قمار است که سامانه ها به سرعت عمل می کند و در آینده نزدیک خبرهای خوبی را از کنترل های پولشویی ارایه خواهم داد.

همتی با بیان اینکه روزانه 150 میلیون تراکنش شتابی و 100 میلیون تراکنش شاپرک دارم، تصریح کرد: ضمن اینکه الان روزانه 40 هزار میلیارد تومان تراکنش صورت می گیرد؛ بنابراین اعداد و ارقام نشان می دهد که کنترل سخت است ولی با کنترل و سامانه کار راحت می شود؛ الان سیستم فاش را داریم که به بانک مرکزی اجازه می دهد که شبکه ها و سرشاخه های قمار و جابجاکننده پول را شناسایی کنیم.

وی ضمن تأکید براینکه الان نسبت به سال گذشته 5 برابر کنترل ما بیشتر شده است، افزود: البته این تراکنش ها صرفا کار پولشویی انجام نمی دهند بلکه مالیات نمی پرداختند؛ این در حالی است که مجوز دو میلیون پوز را باطل کردیم و 7 میلیون دیگر را اطلاعاتش را به سازمان مالیاتی دادیم؛ اما شعب بانکهای ما به این امر کمک می کردند و با برخی از افراد همراهی می کردند که بتوانند پول کلان جابجا شدند.

  • بدهی 90 هزار میلیاردی 11 بدهکار بزرگ برای 15 سال قبل است

همتی در ادامه در خصوص بدهکاران بزرگ بانکی گفت: 11 بدهکار بزرگ بانکی 90 هزار میلیارد تومان بدهی دارند که البته متعلق به الان نیست؛ پس ساختار عظیمی در سیستم بانکی ما شکل گرفته که رئیس کل بانک مرکزی نمی تواند به تنهایی آن را مدیریت کند؛ اما اکنون با اختیاراتی که از سران سه قوه به بانک مرکزی داده شده است، موسسات ناتراز در کنترل قرار گرفته اند؛ این در حالی است که اکنون دیگر اضافه برداشت در کشور نداریم و 80 هزار میلیارد تومان در نیمه دوم سال 97 اضافه برداشت داشتیم اما اکنون برخی از موسسات دیگر به نقطه سخت ناترازی رسیده اند؛ پس زمان نیاز داریم.

همتی گفت: تا زمانی که بانکها را بتوان به صراط مستقیم آورد، 5 سال زمان نیاز داریم؛ اما در مسیر هستیم و بخش مهمی از وقت رئیس کل بانک مرکزی روی این موضوع متمرکز شده است که نمونه آن هم ادغام بانکهای نیروهای مسلح است. پس ما در حال کار بر روی این موضوع هستیم؛ اما خیلی از مشکلات ساختاری اقتصاد ایران ناشی از بانکها است ولی خیلی از تولید و پیشرفت کشور نیز مرهون نظام بانکی است.

وی افزود: بسته ارزی ما بسته به شرایط خاص تغییر کرد و خیلی هم به آن ایراد گرفتند ولی شرایط و نیازهای کشور تغییر یافت و بر این اساس منجر به تغییر شد؛ البته این بسته آخر که اصلاح شد، خیلی از مسائلی که مرتبط با صادرکنندگان هست را حل خواهد کرد؛ این در حالی است که صادرکنندگان و واردکنندگان بدون ارتباط با بانک مرکزی کار خود را انجام می دادند و به طور میانگین 45 میلیارد دلار ارز هم به کشور برمی گشت؛ اما اکنون که دو سوم تامین ارز از طریق صادرات است؛ باید اصلاحات را انجام داد و با جهت گیری های خاص منجر به تنوع صادراتی و رونق تولید شود.

  • از اول هم مخالف ارز 4200 تومانی بودم/ به قالیباف نامه زدم که هر وقت خواستید 4200 را حذف کنید همان روز انجام دهید

رئیس کل بانک مرکزی در ادامه به ارز 4200 تومانی اشاره و تصریح کرد: منکر مشکلات ارز 4200 نیستم، بنده از اول هم با آن مخالف بودم؛ ولی برای کالاهای اساسی تابع سیاست دولت هستیم، البته مشخص بود که در توزیع به دلیل عدم وجود شبکه های قوی مشکلات رانتی بوجود می آید؛ ولی از زمانی که بین ارز دولتی و بازار آزاد فاصله زیاد شد، صرفه اقتصادی آن برای برخی بیشتر شده است. قانون بودجه امسال در مورد ارز 4200 تومانی گفته شده است که مابه التفاوت نرخ ارز بعد از حذف ارز دولتی به مردم داده شود.

همتی درباره نرخ سود هم گفت: من با وزیر اقتصاد هماهنگ و روزانه با هم در تماس هستیم؛ بر اساس قانون کمیته بند ک داریم که نرخ سود و اوراق را در آنجا مورد توافق قرار می دهیم؛ اما نرخ سود بانکی نیز در شورای پول و اعتبار با حضور رئیس سازمان برنامه و بودجه و وزیر اقتصاد تعیین می شود؛ در این حوزه هم تخلفی نمی بینم که بانک مرکزی تنهایی کار کند. تلاش داشتم که به بازار سرمایه کمک کنم و اعتقاد هم به رشد و توسعه آن دارم.

وی ادامه داد: نامه ای به رهبری نوشتم و ایشان هم به رئیس مجلس ارجاع دادند؛ اما در این نامه من خواستار حذف ارز 4200 تومان نشدم؛ بلکه نوشتم هر زمانی که می خواهید حذف ارز را انجام دهید، همان روز آن را انجام دهید؛ چراکه وقتی سه ماه قبل از سال جدید اعلام می کنید که ارز 4200 تومانی حذف شود در بازار اثر منفی خواهد داشت؛ 30 هزار تن تقاضای روغن بالا رفته است؛ چراکه در بودجه اعلام شده بود که ارز حذف می شود پس