انتخابات عراق، راه‌های پیش روی و دام‌های شوم | ابوالفضل فاتح

شفقنا – ابوالفضل فاتح در یادداشتی که درباره انتخابات عراق نوشته آورده است:

  • اگر نتایج کنونی تایید شود، صحنه ی سیاسی از نظر کرسی های پارلمان به خصوص در بیت شیعی و همچنین اتحادیه میهنی کردستان تغییر اساسی خواهد داشت. سید مقتدی صدر از بازیگران اصلی عرصه سیاسی عراق خواهد بود به ویژه آن که  او برای حوزه نیز برنامه هایی خواهد داشت و این هدف را با درگذشت آیت الله حکیم دست یافتنی تر می بیند و همچنین پشتوانه برنامه های خود در حوزه را از مسیر حاکمیت سیاسی در بغداد می بیند (به اصطلاح برای برخی راه نجف ازبغداد می گذرد)،
  • انفجار منزل نخست وزیر، چه اقدامی داخلی و چه خارجی و چه خودزنی باشد، هر چه بوده، حاکی از فضای سیاسی و امنیتی بسیار پیچیده و بغرنجی است که عراق را فرا گرفته است.
  • خطر شقاق بسیار جدی و  تفاهم و جذب حداکثری یک ضرورت است، و الا ممکن است همه در دام های شومی که برای آینده عراق پهن شده است گرفتار آِیند. از دیدگاه برخی تحلیل گران احتمال جدی مطرح است که طراحان سقوط افغانستان در دست طالبان برای عراق هم برنامه داشته باشند،
  •  از منظر ادبیات و نظریه های سیاسی در بستر جامعه عراق، دولت حداکثری، دولتی است که الف: پشتوانه اکثریت ( اینجا شیعیان) را داشته باشد،  ب:  سایر اقوام را نیز به شکل حداکثری مشارکت دهد، چرا که بخش بزرگی از ملت عراق را اقوام و مذاهب دیگر شکل می دهند و دولت باید نماینده همه عراق باشد. این به آن معناست که در کنار شکل قانون، به روح قانون نیز توجه شود.
  • مرجعیت راهبرد خود را اعلام نموده و در این مسیر فداکاری های فراوان به خرج داده و از آبروی خود هزینه کرده است و اینک نوبت نخبگان عراق است که با عقلانیت سیاسی و دوراندیشی و قانون بر این مهم جامه عمل بپوشانند.

راه حل چیست؟

متن کامل یادداشت:

بسمه تعالی

ابوالفضل فاتح
ابوالفضل فاتح

برگزاری ششمین انتخابات، تنوع احزاب و رسانه ها و سیستم تفکیک قوا در عراقی که  طی ۱۸ سال پس از سقوط صدام، دوره هایی ازاشغال، جنگ با داعش و منازعات داخلی را تجربه کرده، بی تردید هنوز یک موفقیت مهم در دولت سازی محسوب می شود، به ویژه آن که کمی آن سو تر، شاهد ظهور طالبان و سقوط دولت افغانستان بوده ایم. در این حال ششمین انتخابات عراق با مجموعه ای از تضاد ها و بحران ها، هنوز چشم انداز روشنی پیش روی قرار نمی دهد و اگر چاره نشود، می تواند تا مدت ها تاثیرات منفی و بلند مدت خود را بر آینده عراق و همسایگان تحمیل نماید. از جمله ی این بحران ها که در کنار فساد و فقر روزافزون و ناکارآمدی و ضعف بنیان های اقتصادی و امنیتی و اجتماعی خودنمایی می کند، عبارت است:

الف: مشارکت حداقلی در انتخابات

به رغم کوشش ها برای جلب رضایت معترضان به دولت قبلی و برگزاری انتخابات زودهنگام، بدنه ی بحران زده عراق که از فقر و بیکاری و ناامنی های گسترده رنج می برد و کمترین اثری از درآمد هنگفت نفت در زندگی خود مشاهده نمی کند، اقبالی به انتخابات نشان نداد و با حدود ۴۰ درصد مشارکت، ضعیف ترین انتخابات عراق شکل گرفت. در نتیجه متاسفانه هر دولتی از این انتخابات متولد شود، دولت اقلیت یا دولتی کم پشتوانه خواهد بود.

ب – اعتراضات گسترده به نتایج؛

با تغییراتی که در سیستم انتخاباتی عراق ایجاد شد، فرصتی برای نمایندگان مستقل فراهم گردید تا خارج از گردونه احزاب بتوانند وارد پارلمان شوند. تصور این است که این روش که تلفیقی از انتخابات حزبی و غیر حزبی است، پارلمان مردمی تری را شکل خواهد داد. اما در شیوه ی جدید، بسیاری از احزاب بسیار فراتر از ریزش آراء،  کرسی های خود را از دست داده اند و برخی دیگر از احزاب نظیر جریان صدر نسبت به انتخابات قبل شش صد هزار رای کمتر، اما کرسی های بیشتری را کسب  و بزرگترین حزب پیروز را شکل داده اند.

با اعلام نتایج اولیه، موج گسترده و کم سابقه ای از اعتراضات شکل گرفت؛ از جریانات سکولار تا اقوام کرد و خصوصا اکثریت احزاب شیعی؛ از علاوی و عبادی و حکیم و مالکی و عامری و قیس  تا اتحادیه میهنی کردستان و … هر یک به نوعی نتایج انتخابات را باور پذیر ندانستند.  این جریانات هم به مهندسی انتخابات و هم به شمارش آراء معترضند و احتمال تقلب های گسترده با مداخله خارجی را داده اند. علاوه، به خشونت کشیده شدن اعتراضات و درگیری های گسترده بین نیروهای امنیتی و معترضان و کشته شدن ۶ تن از معترضان در حاشیه منطقه ی سبز بر خشم معترضان که عموما از جریانات ایدئولوژیک شیعی با گرایش حزب الله و عصائب اهل حق و حشد هستند، افزوده است و آن را از چشم طراحان انتخابات و تلاش حامیان کاظمی برای بقا می بینند.

ج – تغییرات در آرایش سیاسی و بازیگران اصلی

در هر صورت، اگر نتایج کنونی تایید شود، صحنه ی سیاسی از نظر کرسی های پارلمان به خصوص در بیت شیعی و همچنین اتحادیه میهنی کردستان تغییر اساسی خواهد داشت. سید مقتدی صدر از بازیگران اصلی عرصه سیاسی عراق خواهد بود به ویژه آن که  او برای حوزه نیز برنامه هایی خواهد داشت و این هدف را با درگذشت آیت الله حکیم دست یافتنی تر می بیند و همچنین پشتوانه برنامه های خود در حوزه را از مسیر حاکمیت سیاسی در بغداد می بیند (به اصطلاح برای برخی راه نجف ازبغداد می گذرد)، و حزب دموکرات نیز نقش آفرینی بیشتری در آینده کردستان و در ارتباط به دولت بغداد خواهد داشت. جریان مالکی وضعیت خود را بهبود خواهد بخشید و جریاناتی نظیر حشد نیز که کرسی های خود را از دست رفته می بینند، اگر نتوانند به تفاهمی دست یابند،  حفظ قدرت سیاسی خود را از طرق و چارچوب های دیگری پیگیری خواهند کرد.

د – بی اعتمادی گسترده در میان جریانات سیاسی

 می دانیم که عراق از ناکارآمدی و فساد گسترده ای رنج می برد. از یک سو اقشار وسیعی از مردم از سیاستمداران و احزاب ناامیدند و از سوی دیگر احزاب در شکاف گسترده ای با مردم و از یکدیگر به سر می برند. در عرصه انتخابات، معترضان به  برگزار کنندگان انتخابات اعتماد ندارند، و آنها را متهم به وابستگی و نتایج را دست ساخته برخی دول غربی و عربی و دسیسه ی داخلی می دانند. به ویژه که نرم افزار انتخابات توسط شرکتی اماراتی طراحی شده و رئییس مجلس عراق نیز پیش از انتخابات سفری به امارات داشت. برخی از آنها بر این باورند که آمریکا در افغانستان با طالبان کنار آمده و افغانستان را به طالبان واگذار کرده است و در ادامه پروژه افغانستان،  آمریکا با همکاری برخی دول عربی منطقه ای و با بهره گیری از انتخابات اخیر، به دنبال کودتای سیاسی و تحقق منویات خود در عراق و حاکمیت جریانی خاص است. از سوی دیگر احزاب پیروز، بسیاری از معترضان را وابسته به دولت های دیگر، م